ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಕ್ಷೇಪ; ಏನಿದು ಸುರಕ್ಷತಾ ಆತಂಕ?
ನವದೆಹಲಿ: ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಅಪಘಾತದ ಅಪಾಯ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಜನವರಿ 23ರಂದು ನೀಡಿದ್ದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶೇಷ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಡ್ಡಾಯ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿದೆ.
ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರೆಗೆ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠದ ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆರವುಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಸುರಕ್ಷತೆ, ವಿಮೆ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಆತಂಕ
ಸಮಗ್ರ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳು, ವಿಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸದೆ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಶುಲ್ಕ ಪಡೆದು ಸಾಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಆಟೋ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಅಪಘಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಆತಂಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ರಸ್ತೆ ದಟ್ಟಣೆ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿರುವುದು ಅವುಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಬೈಕ್ ಸವಾರರು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ, ಜೊಮ್ಯಾಟೊ, ಅಮೆಜಾನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡೆಲಿವರಿ ಹಾಗೂ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಆಧಾರಿತ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 2025ರಡಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆ, 1988ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ವಾಹನವನ್ನು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿದೆ. ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವುದು ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ವಾಹನಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾದ ವಾಹನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 18ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆ ಅಥವಾ ಅದರಡಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ 'ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ನಡೆಸುವ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಬಳಕೆಯ ವೈಟ್ಬೋರ್ಡ್ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ಗಳನ್ನು ಯೆಲ್ಲೋಬೋರ್ಡ್ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ವಾಹನಕ್ಕೆ ದ್ವಂದ್ವ ನೋಂದಣಿ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.