ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾದಿಂದ ಯುರೇನಿಯಂ ಖರೀದಿ: ಭಾರತದ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಗುರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ
ನವದೆಹಲಿ: ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಯುರೇನಿಯಂ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ ಒಪ್ಪಂದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಇದೀಗ, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲು ಭಾರತ ಮುಂದಾಗಿದೆ.
2047ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 100 ಗಿಗಾವಾಟ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಭಾರತಕ್ಕಿದ್ದು, ಅಣು ಇಂಧನದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶವ್ಕತ್ ಮಿರ್ಜಿಯೊಯೆವ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಭಾನುವಾರ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಈ ವೇಳೆ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಿತು.
ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಕೆ ಸಂಬಂಧ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿವೆ. ಶೀಘ್ರವೇ ಸಹಿ ಬೀಳಲಿದೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸಿಬಿ ಜಾರ್ಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯುರೇನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರ
ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ ಯುರೇನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, 2024ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ 6.6ರಷ್ಟು ಅಥವಾ 4,000 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಯುರೇನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಂ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರಕಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾಮ್ಟ್ರೇಡ್ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2024ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರಕಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಏಕೈಕ ದೇಶ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ. ಆ ವರ್ಷ ಭಾರತವು ಅಲ್ಲಿಂದ ₹ 390 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ 250 ಟನ್ ಯುರೇನಿಯಂ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಖರೀದಿದಾರನಿಂದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗುವತ್ತ?
ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅಣುಶಕ್ತಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಖನಿಜಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ಖನಿಜಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿವೆ. ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಕಂಪನಿಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.
ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಭಾರತ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಯುರೇನಿಯಂ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನವೊಯಿಯುರಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಒರಾನೊ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ನ ಇಟೋಚು ಜತೆಗೂಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಜೆಂಗಿಲ್ಡಿ ಯುರೇನಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
100 ಗಿಗಾವಾಟ್ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಗುರಿ
ಭಾರತದ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಅಣು ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಲಭ್ಯತೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಥೋರಿಯಂನ ದೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಥೋರಿಯಂನ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಭಾರತದ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2047ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 100 ಗಿಗಾವಾಟ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ, ಒಂದೇ ದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಅಣು ಇಂಧನ ಪಡೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ
ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಕ್ಯಾಮೆಕೊ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 2.2 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (ಸುಮಾರು 1 ಕೋಟಿ ಕೆ.ಜಿ.) ಯುರೇನಿಯಂ ಅದಿರು ಸಾಂದ್ರಕ ಪೂರೈಸುವ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 2027ರಿಂದ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಂಥನಿ ಅಲ್ಬನೀಸ್ ಅವರನ್ನು ಮೋದಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪೂರೈಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಕೂಡ ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಅಣು ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತ–ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹಂತ
ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಜಿಯೊಯೆವ್ ಭಾರತ–ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ‘ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದಾಟಿದೆ. 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದನ್ನು ಐದು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಂಪರ್ಕ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುವುದಾಗಿ ಮೋದಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಿರ್ಜಿಯೊಯೆವ್ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತವು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.