ಪಾಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯೇ? ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ದೆಹಲಿ.ಜೂನ್.25: ಪಾಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೌರತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MEA) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ 14ನೇ ‘ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ದಿವಸ್’ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.

ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ಪಾಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮವಿದ್ದರೂ, ಅದು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಂತಿಮ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಾತ್ರವೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೌರತ್ವವು ಹಲವು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ 1955ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಐದು ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಜನನ (Birth)
ವಂಶಾವಳಿ (Descent)
ನೋಂದಣಿ (Registration)
ದೇಶೀಕರಣ (Naturalisation)
ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ (Incorporation of territory) ಹೀಗಾಗಿ, ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಎದುರಾದಾಗ ಪ್ರತಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನ ದಾಖಲೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕೇವಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಜನನ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪೌರತ್ವದ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗೆ ಪೂರಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಅದನ್ನೇ ಅಂತಿಮ ಕಾನೂನು ಪುರಾವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ ಪೌರತ್ವದ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ನೋಂದಣಿ ಅಥವಾ ದೇಶೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಪತ್ರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಯಾವುವು?

ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Birth Certificate): ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜನನ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪೌರತ್ವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Citizenship Certificate): ನೋಂದಣಿ ಅಥವಾ ದೇಶೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರ ಬಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳು: ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.