ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2026: 125ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದ ಭಾರತ; ಸ್ವೀಡನ್‌ ಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ

ದೆಹಲಿ.ಜುಲೈ.05: ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್’ (GCS) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ 5ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ‘ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GPI) 2026’ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ 125ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ (2025) ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕೆಳಗೆ ಜಾರಿದ್ದು, ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮೀಬಿಯಾ ದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಮೇಲಿದ್ದು (124ನೇ ಸ್ಥಾನ), ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕೆಳಗಿದೆ (126ನೇ ಸ್ಥಾನ).

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಕೇವಲ ವೀಸಾ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ (Global Mobility), ಹೂಡಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Investment Potential) ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality of Life) ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 14 ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಲವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ಒಟ್ಟು 197 ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ 125ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ 127ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತ, ಈ ಬಾರಿ 45.1 ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಕೋರ್ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ.

ವೀಸಾ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣ: ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ತುತ 26 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭೂತಾನ್, ಜಮೈಕಾ, ಮಕಾವೊ, ನೇಪಾಳ, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್, ಟುನೀಶಿಯಾ, ಅಂಗೋಲಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯರು ವೀಸಾ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅಥವಾ ‘ವೀಸಾ ಆನ್ ಅರೈವಲ್’ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು.

ವೀಸಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದೇಶಗಳು: ಅಮೆರಿಕ (US), ಬ್ರಿಟನ್ (UK), ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಚೀನಾ, ಅಂಡೋರಾ ಮತ್ತು ಯುಎಇ (UAE) ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 88 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ವೀಸಾ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ:
ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ವರ್ಧಿತ ಚಲನಶೀಲತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Enhanced Mobility Index) – ಭಾರತಕ್ಕೆ 136ನೇ ಸ್ಥಾನ:
ಒಟ್ಟು ಸ್ಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕುಸಿದು 136ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆ ದೇಶದ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

2. ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Quality of Living Index) – ಭಾರತಕ್ಕೆ 118ನೇ ಸ್ಥಾನ:
ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯಂತಹ 6 ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ 129ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತ, ಈ ಬಾರಿ 11 ಸ್ಥಾನಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ 118ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಸ್ಕೋರ್‌ನ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

3. ಹೂಡಿಕೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Investment Index) – ಭಾರತಕ್ಕೆ 94ನೇ ಸ್ಥಾನ:
ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 3 ಸ್ಥಾನಗಳ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡು 94ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ (ಕಳೆದ ಬಾರಿ 97) ತಲುಪಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಸ್ಕೋರ್‌ನ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವದ ಟಾಪ್ 10 ಬಲಿಷ್ಠ ಪಾಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ ಗಳು:
ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವೀಡನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಮೊದಲ 10 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗಿದೆ:

ಸ್ವೀಡನ್

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್

ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್

ಜರ್ಮನಿ

ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್

ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ (ಜಂಟಿ 5ನೇ ಸ್ಥಾನ)

ಐರ್ಲೆಂಡ್

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (UK)

ನಾರ್ವೆ

ಸಿಂಗಾಪುರ